Wykonujesz usługi budowlane w Niemczech i kontrahent pyta Cię o Freistellung? Chodzi o zaświadczenie, dzięki któremu może wypłacić Ci wynagrodzenie bez potrącania 15% na poczet niemieckich zobowiązań podatkowych. Dokument pomaga zachować płynność finansową, ale nie oznacza zwolnienia ze wszystkich podatków. Sprawdź, kto może go otrzymać, jakie formalności trzeba spełnić i na co zwrócić uwagę przed wystawieniem faktury oraz otrzymaniem płatności.
Co to jest Freistellung i co oznacza po niemiecku?
Niemieckie słowo Freistellung oznacza zwolnienie z określonego obowiązku. W branży budowlanej używa się go potocznie w odniesieniu do Freistellungsbescheinigung, czyli zaświadczenia o zwolnieniu z potrącania podatku od usług budowlanych. Podstawę jego wydania stanowi § 48b niemieckiej ustawy o podatku dochodowym – Einkommensteuergesetz, w skrócie EStG. [1]
Zaświadczenie wydaje właściwy dla wykonawcy Finanzamt. Wykonawca przekazuje dokument zleceniodawcy, który na tej podstawie może odstąpić od potrącenia Bauabzugsteuer. Dlatego spotykane określenie „zwolnienie z podatku budowlanego” należy rozumieć jako zwolnienie z mechanizmu potrącenia, a nie decyzję znoszącą wszystkie zobowiązania podatkowe firmy.
Czym jest Bauabzugsteuer i jak działa potrącenie 15%?
Bauabzugsteuer to potrącenie podatkowe od wynagrodzenia za określone usługi budowlane wykonywane w Niemczech. Co do zasady zleceniodawca będący przedsiębiorcą, zamawiający usługę na potrzeby działalności, albo podmiotem prawa publicznego zatrzymuje 15% podstawy potrącenia i przekazuje tę kwotę do Finanzamt na rachunek wykonawcy. Przepisy przewidują jednak wyjątki, w tym ważne Freistellung oraz progi kwotowe. [2][3]
Podstawą obliczenia jest wynagrodzenie powiększone o VAT. Uwaga: VAT może zwiększać podstawę Bauabzugsteuer również wtedy, gdy rozlicza go nabywca w mechanizmie odwrotnego obciążenia, a wykonawca wystawia fakturę bez wykazanego podatku. Nie należy więc automatycznie obliczać potrącenia jako 15% kwoty netto widocznej na każdej fakturze. [4]
Zleceniodawca zgłasza do Finanzamtu w formie elektronicznej lub papierowej potrącenie i wpłaca je zasadniczo do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu płatności. Za prawidłowe wykonanie tego obowiązku odpowiada wobec urzędu, dlatego może wymagać od wykonawcy zaświadczenia i sprawdzać jego ważność przed przelewem. [3] Przykład: ile pieniędzy zostaje u wykonawcy?
Załóżmy, że faktura wynosi 10 000 EUR netto + 1900 EUR VAT, czyli 11 900 EUR brutto. Przyjmujemy zwykłe rozliczenie VAT przez wykonawcę, brak innych wyjątków od potrącenia oraz usługę objętą Bauabzugsteuer.
| Rozliczenie płatności |
Bez Freistellung |
Z ważnym Freistellung |
| Należność brutto |
11 900 EUR |
11 900 EUR |
| Potrącenie Bauabzugsteuer |
1785 EUR |
0 EUR |
| Kwota wypłacona wykonawcy |
10 115 EUR |
11 900 EUR |
Różnica wynosi 1785 EUR dostępnych od razu na rachunku firmy. Nie jest to jednak automatyczna oszczędność w podatku dochodowym. Obowiązek rozliczenia VAT i ostatecznych zobowiązań podatkowych ocenia się odrębnie.
Kto może skorzystać z Freistellung?
O zaświadczenie mogą ubiegać się przedsiębiorcy wykonujący usługi budowlane w Niemczech, w tym polskie jednoosobowe działalności gospodarcze i spółki. Posiadanie niemieckiej siedziby nie jest konieczne. Także firma, która dopiero rozpoczyna realizację zleceń za granicą, może wystąpić o dokument, jeżeli przekaże urzędowi wymagane informacje i spełni warunki jego wydania. [5]
Znaczenie ma również pozycja w łańcuchu zleceń. Gdy generalny wykonawca zleca prace podwykonawcy, sam staje się wobec niego odbiorcą usługi. Zaświadczenie generalnego wykonawcy nie zastępuje dokumentu wystawionego dla podwykonawcy. [6]
Inaczej wygląda sytuacja osoby zatrudnionej na umowę o pracę. Sam fakt pracy na niemieckiej budowie nie oznacza, że pracownik powinien występować o Freistellung od podatku budowlanego. Potrącenia z jego pensji podlegają innym zasadom niż rozliczenia faktur przedsiębiorcy.
Jakie usługi budowlane obejmuje zaświadczenie?
Przepisy obejmują świadczenia służące wznoszeniu, naprawie, utrzymaniu, zmianie lub usuwaniu obiektów budowlanych. Mogą to być m.in. prace murarskie, remonty, wykończenia oraz montaż instalacji stanowiących część obiektu. Pojęcie usług budowlanych jest szerokie i nie ogranicza się do budowy nowego domu. [2][6]
Sama sprzedaż materiałów co do zasady różni się od ich dostawy połączonej z montażem. Przed podpisaniem umowy warto więc ustalić, co dokładnie obejmuje świadczenie. O kwalifikacji nie przesądza wyłącznie nazwa firmy ani wpisany kod działalności.
Jakie korzyści daje Freistellung?
Najważniejszą korzyścią jest otrzymanie płatności bez pomniejszenia o Bauabzugsteuer. Dla przedsiębiorcy kupującego materiały i finansującego wynagrodzenia oznacza to większą dostępność środków w trakcie realizacji kontraktu. Ogranicza również potrzebę późniejszego rozliczania lub odzyskiwania potrąconych kwot. [7]
W praktyce dokument warto uwzględnić już przy planowaniu budżetu zlecenia. Jeżeli kalkulujesz wydatki na podstawie całej wartości faktury, a kontrahent potrąci należną kwotę podatku, może zabraknąć pieniędzy na bieżące koszty. Freistellung pozwala uniknąć takiego pomniejszenia płatności w zakresie objętym zaświadczeniem.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać Freistellung?
Finanzamt sprawdza przede wszystkim, czy wydanie zaświadczenia nie zagraża zabezpieczeniu należności podatkowych. Znaczenie mają prawidłowe zgłoszenia, udzielanie wymaganych informacji i współpraca z urzędem. Dla przedsiębiorcy zagranicznego istotne jest również potwierdzenie rezydencji podatkowej przez właściwy organ kraju siedziby lub zamieszkania. [1]
W praktyce polski przedsiębiorca ubiegający się o Freistellungsbescheinigung przedstawia wymagane informacje w odpowiednich formularzach podatkowych. Jeżeli nie posiada zakładu podatkowego w Niemczech, nie ma zaległości podatkowych i prawidłowo wykonuje obowiązki wobec Finanzamtu to otrzyma zaświadczenia. Dodatkowe uzasadnienie może być wymagane, jeżeli urząd ma wątpliwości dotyczące sytuacji podatkowej przedsiębiorcy.{5][6] Nie należy również traktować niemieckiego pełnomocnika do doręczeń jako bezwzględnego wymogu dla każdej polskiej firmy. Oficjalna informacja administracji podatkowej przewiduje w tym zakresie wyjątek dla podmiotów z UE/EOG. [6] –
Jak uzyskać Freistellung krok po kroku?
1. Ustal właściwy Finanzamt
Wniosek kierujesz do urzędu właściwego dla wykonawcy. W przypadku firm zagranicznych obowiązują szczególne zasady właściwości, dlatego urząd najbliższy budowie nie musi być właściwy. Przykładowo Finanzamt Nördlingen obsługuje określoną grupę polskich wykonawców według początkowych liter nazwiska lub nazwy firmy. [5] – za polskich przedsiębiorców budowlanych odpowiedzialne są 4 urzędy skarbowe a rejestracja następuję na podstawie przynależności wg pierwszych liter nazwy firmy lub nazwiska w przypadku działalności jednoosobowej:
| Pierwsza litera nazwiska lub nazwy spółki |
Właściwy niemiecki urząd skarbowy |
| A–G |
Finanzamt Hameln-Holzminden |
| H–Ł |
Finanzamt Oranienburg |
| M–R |
Finanzamt Cottbus |
| S–Ż |
Finanzamt Nördlingen (z oddziałem w Donauwörth) |
Przykładowo przedsiębiorca Jan Łukasik, który prowadzi JDG pod marką „Budomax”, składa wniosek w Finanzamt Oranienburg. Gdyby wykonawcą była spółka Budomax sp. z o.o., właściwy byłby Finanzamt Hameln-Holzminden.
Więcej o zadaniach tej instytucji przeczytasz w artykule: Finanzamt, czyli niemiecki urząd skarbowy.
Jeżeli firma ma już niemiecki Steuernummer, uwzględnij go we wniosku. Jeśli nie została jeszcze zarejestrowana, wystąpienie o Freistellung łączy się ze złożeniem kwestionariusza rejestracyjnego. Sam wniosek nie wymaga szczególnej formy, ale Finanzamt może potrzebować dodatkowego kwestionariusza i załączników. [5]
W zależności od sytuacji przygotuj dane rejestracyjne firmy, potwierdzenie rezydencji podatkowej, informacje o kontrahentach i budowach oraz przewidywanym okresie prac. Urząd może zapytać również o pracowników, podwykonawców i zakres kontraktów. Oficjalne formularze obejmują m.in. zestawienia budów, zatrudnionych osób i podwykonawców. [8][9]
3. Złóż wniosek i przekaż zaświadczenie kontrahentowi
Po złożeniu dokumentów odpowiadaj na pytania urzędu i uzupełniaj brakujące dane. Czas załatwienia sprawy zależy od kompletności informacji oraz okoliczności konkretnego przedsiębiorstwa. Dlatego najlepiej rozpocząć formalności przed pierwszą planowaną płatnością. Zalecamy złożyć wniosek nie przed planowaną płatnością, ale przed rozpoczęciem prac, ponieważ okres oczekiwania może wynieść od miesiąca do nawet 2-3 miesięcy.
Po otrzymaniu zaświadczenia sprawdź dane firmy, okres ważności i ewentualne ograniczenia. Następnie przekaż je zleceniodawcy przed zapłatą. Samo złożenie wniosku nie zastępuje dokumentu uprawniającego do odstąpienia od potrącenia.
Jak długo ważne jest Freistellung i kiedy je odnowić?
Zaświadczenie może zostać wydane maksymalnie na trzy lata, ale Finanzamt ma możliwość ustalenia krótszego okresu. Dokument bywa też ograniczony do konkretnego zlecenia lub odbiorcy usług. Wiążący jest zakres wskazany w otrzymanym zaświadczeniu, dlatego nie należy zakładać, że każdy dokument obejmuje wszystkie przyszłe kontrakty. [7] W praktyce polskie firmy otrzymują zaświadczenie na rok, ponieważ co roku muszą złożyć dokumenty do kontroli obowiązku podatkowego i jeśli nie mają zaległości podatkowych to Freistellung jest przedłużany.
Ważność trzeba oceniać na moment płatności, również zaliczki lub częściowego rozliczenia. Jeśli fakturę wystawiono przed wygaśnięciem dokumentu, ale zapłata następuje później, sama wcześniejsza data faktury nie wystarczy. Kolejny wniosek warto złożyć z wyprzedzeniem, uwzględniając terminy płatności trwających kontraktów. [6]
Zleceniodawca może sprawdzić status zaświadczenia w systemie EIBE niemieckiego Bundeszentralamt für Steuern. Kontrola ma znaczenie także dlatego, że dokument może zostać cofnięty przed upływem wskazanego terminu. [6][10]
Czy Freistellung ma limity kwotowe?
Progi 5000 EUR i 15 000 EUR nie są limitami dochodu uprawniającymi do Freistellung. Dotyczą sytuacji, w których potrącenie może nie być wymagane również bez zaświadczenia. Ważny dokument pozwala natomiast odstąpić od potrącenia w swoim zakresie także po przekroczeniu odpowiedniego progu. [2][7]
| Próg w roku kalendarzowym |
Zastosowanie |
| 5000 EUR |
Zasadniczy próg dla usług danego wykonawcy na rzecz danego zleceniodawcy |
| 15 000 EUR |
Szczególny próg dla zleceniodawcy osiągającego wyłącznie określone zwolnione z VAT obroty z najmu lub dzierżawy |
Liczy się suma usług już wykonanych i przewidywanych dla tego samego odbiorcy w danym roku, z uwzględnieniem VAT według zasad ustalania podstawy. Podział kontraktu na kilka faktur nie tworzy oddzielnych limitów. To również nie jest kwota wolna od potrącenia: przekroczenie progu nie oznacza poboru wyłącznie od nadwyżki. [2][7]
Istnieją też inne wyjątki. Przykładowo szczególna zasada dotyczy usług wykonywanych w wynajmowanych mieszkaniach, gdy zleceniodawca wynajmuje nie więcej niż dwa mieszkania. Każdą sytuację trzeba ocenić z uwzględnieniem charakteru usługi i statusu odbiorcy. [2]
Czy Freistellung zwalnia z podatku dochodowego i VAT?
Freistellung dotyczy potrącenia Bauabzugsteuer. Nie rozstrzyga samo w sobie, czy dochód firmy podlega opodatkowaniu w Niemczech, i nie zastępuje rozliczenia VAT. Ustalenie tych obowiązków wymaga odrębnej analizy działalności, kontraktów oraz właściwych przepisów. Szerszy kontekst przedstawiamy w poradniku o podatkach w Niemczech.
Również polsko-niemiecka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie wyłącza automatycznie obowiązku potrącenia. § 48d EStG przewiduje stosowanie procedury poboru także wtedy, gdy umowa nie pozwala opodatkować danego dochodu w Niemczech. Możliwość zwolnienia z potrącenia lub zwrotu pieniędzy realizuje się w odpowiedniej procedurze. [11]
Czy klasa podatkowa ma znaczenie przy Freistellung?
Klasy podatkowe dotyczą sposobu pobierania podatku od wynagrodzenia pracownika. Nie są kryterium przyznania zaświadczenia z § 48b EStG. Jeżeli prowadzisz firmę i wystawiasz faktury za usługi budowlane, nie uzależniasz prawa do tego dokumentu od I, III czy innej klasy podatkowej. [1][12]
Jeśli natomiast pracujesz na etacie, przy rozliczeniu dochodu znaczenie może mieć Lohnsteuerbescheinigung, czyli niemiecka karta podatkowa. Jest to dokument dotyczący wynagrodzenia i potrąceń pracownika, a nie zamiennik Freistellungsbescheinigung.
Co zrobić, gdy zleceniodawca potrącił już 15%?
Potrącona kwota nie musi oznaczać definitywnej utraty pieniędzy. Przepisy przewidują zaliczenie jej na określone zobowiązania podatkowe wykonawcy, a w odpowiednich okolicznościach również zwrot na wniosek. Ścieżka zależy m.in. od obowiązków podatkowych firmy i podstawy wystąpienia o zwrot. [13]
Najpierw uzyskaj od kontrahenta rozliczenie potrącenia: kwotę i datę faktury, dzień płatności, wysokość zatrzymanego podatku oraz dane urzędu, w którym go zgłoszono. Dokumentacja pozwala powiązać potrącenie z konkretną usługą. Późniejsze otrzymanie Freistellung nie powoduje automatycznej wypłaty wcześniejszych potrąceń. [3]
Zgodnie z § 48c EStG wniosek o zwrot składa się zasadniczo elektronicznie, do końca drugiego roku kalendarzowego po roku zgłoszenia potrącenia. Ustawa zachowuje jednak dłuższe terminy wynikające z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Przy zwrocie opartym na umowie polsko-niemieckiej trzeba uwzględnić jej art. 29 ust. 2, przewidujący cztery lata od końca roku, w którym wypłacono dany dochód. Nie należy więc utożsamiać wszystkich spraw o zwrot z jednym terminem liczonym od daty faktury. [13][14]