Coraz więcej Polaków otrzymuje emeryturę z Niemiec. Dla wielu osób to ważne, comiesięczne wsparcie finansowe, ale też temat, który potrafi budzić sporo pytań: czy taką emeryturę trzeba rozliczyć? W którym kraju? Czy można dostać wezwanie z niemieckiego urzędu skarbowego, nawet jeśli mieszka się na stałe w Polsce?
Warto wiedzieć, że niemiecka emerytura może wiązać się z obowiązkami podatkowymi w Niemczech. Nie zawsze oznacza to konieczność zapłaty podatku, ale często oznacza konieczność sprawdzenia swojej sytuacji lub złożenia odpowiednich dokumentów. Dzięki temu można uniknąć niepotrzebnego stresu, zaległości i korespondencji z Finanzamt, czyli niemieckim urzędem skarbowym.
Od czego zacząć?
Rente, (niemiecka emerytura), przysługuje osobom, które opłacały składki do niemieckiego systemu ubezpieczeń emerytalnych, czyli Rentenversicherung. W praktyce wiele osób pobierających niemiecką emeryturę musi liczyć się z tym, że niemiecki urząd skarbowy może oczekiwać złożenia deklaracji podatkowej.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że zawsze trzeba będzie zapłacić podatek. Czym innym jest obowiązek złożenia deklaracji, a czym innym faktyczna dopłata podatku. Zdarza się, że urząd wymaga rozliczenia, ale po jego przygotowaniu okazuje się, że podatek nie występuje albo jest niewielki.
Obowiązek złożenia deklaracji może pojawić się szczególnie wtedy, gdy:
- otrzymasz oficjalne wezwanie z niemieckiego urzędu skarbowego – dla osób mieszkających w Polsce najczęściej jest to Finanzamt Neubrandenburg RiA. Na takie pismo trzeba odpowiedzieć w wyznaczonym terminie, aby uniknąć sankcji finansowych;
- oprócz niemieckiej emerytury masz także inne dochody, na przykład z pracy, działalności, najmu albo innych świadczeń;
- Twój dochód do opodatkowania przekracza niemiecką kwotę wolną od podatku, czyli Grundfreibetrag.
W 2025 roku Grundfreibetrag wynosi 12 096 euro dla osoby samotnej oraz 24 192 euro dla małżeństw rozliczających się wspólnie.
Warto przy tym pamiętać, że sama kwota wolna od podatku nie rozstrzyga jeszcze całej sprawy. Obowiązek złożenia zeznania może wynikać również z wezwania urzędu albo indywidualnej sytuacji podatnika.
Typ obowiązku podatkowego, a opodatkowanie emerytury z Niemiec
Sposób opodatkowania emerytury z Niemiec zależy przede wszystkim od Twojego statusu rezydencji podatkowej. Możesz posiadać:
- nieograniczony obowiązek podatkowy (unbeschränkte Steuerpflicht)
Dotyczy osób posiadających miejsce zamieszkania lub stały pobyt w Niemczech. W tym przypadku emerytura nie jest opodatkowana w pełnej wysokości. Kluczową rolę odgrywa tzw. Rentenfreibetrag (kwota wolna od podatku dla części emerytury), czyli stała część świadczenia, która pozostaje zwolniona z opodatkowania do końca życia. Opodatkowaniu podlega jedynie określony procent emerytury. Dodatkowo podatnik może korzystać z ogólnej kwoty wolnej od podatku oraz innych ulg i odliczeń.
- ograniczony obowiązek podatkowy (beschränkte Steuerpflicht)
Dotyczy głównie osób mieszkających na stałe poza Niemcami na przykład w Polsce, które otrzymują emeryturę z Niemiec. W tym przypadku również obowiązuje zasada opodatkowania jedynie części emerytury. Różnica polega na tym, że podatnik nie ma prawa do większości ulg podatkowych, w szczególności:
- nie przysługuje mu kwota wolna od podatku (Grundfreibetrag),
- możliwości odliczeń są znacznie ograniczone.
W praktyce oznacza to, że choć opodatkowana jest ta sama część emerytury co przy nieograniczonym obowiązku podatkowym, to efektywne obciążenie podatkowe może być wyższe ze względu na brak ulg, w tym Grundfreibetrag.
Rentenfreibetrag, czyli jaka część niemieckiej emerytury jest wolna od podatku?
W niemieckim systemie podatkowym bardzo ważna jest data rozpoczęcia pobierania emerytury, czyli Rentenbeginn. To od niej zależy, jaka część świadczenia będzie opodatkowana, a jaka pozostanie zwolniona z podatku. Działa tu zasada stopniowego zwiększania opodatkowania emerytur. Im później dana osoba przechodzi na emeryturę, tym większa część jej świadczenia podlega opodatkowaniu.
Przykładowo:
- osoba, która zaczęła pobierać niemiecką emeryturę w 2012 roku, opodatkowuje 64% świadczenia;
- osoba, która przeszła na emeryturę w 2020 roku, opodatkowuje 80% świadczenia;
- docelowo, od 2058 roku, nowe emerytury mają być opodatkowane w 100%, jeżeli przekroczą ustawowe progi.
Najprościej mówiąc: jeśli ktoś rozpoczął pobieranie emerytury w 2020 roku, to 20% jego emerytury pozostaje zwolnione z podatku, a 80% stanowi część podlegającą opodatkowaniu. Nie oznacza to jednak automatycznie, że od razu trzeba zapłacić podatek od całej tej kwoty. Ostateczne rozliczenie zależy jeszcze od statusu podatnika, wysokości dochodów, dostępnych ulg oraz indywidualnej sytuacji.
Właśnie dlatego przy niemieckiej emeryturze tak ważne jest prawidłowe ustalenie roku rozpoczęcia świadczenia i przygotowanie dokumentów potwierdzających wysokość emerytury.
Jakie dokumenty należy przygotować, by złożyć zeznanie w Niemczech uwzględniające emeryturę?
Aby poprawnie wypełnić obowiązki przed niemieckim urzędem, należy przygotować następujące dokumenty:
- Rentenbescheid – oficjalne pismo o przyznaniu niemieckiej emerytury, zawiera datę rozpoczęcia wypłacania środków;
- Rentenanpassung – roczne zawiadomienie o waloryzacji i aktualnej wysokości emerytury;
- Zaświadczenie UE/EOG – formularz z polskiego urzędu skarbowego potwierdzający dochody w kraju zamieszkania;
- Numer identyfikacyjny (IdNr lub Steuernummer).
Postępowanie w razie niedopłaty
Jeżeli po weryfikacji deklaracji okaże się, że musisz dopłacić podatek, termin płatności wynosi zazwyczaj
30 dni od otrzymania decyzji podatkowej. Należy rygorystycznie przestrzegać tego terminu, gdyż mogą zostać naliczone ustawowe opłaty za nieterminową zapłatę podatku (Saumniszuschlag) w wysokości
1% za każdy rozpoczęty miesiąc opóźnienia. Przy wysokich kwotach istnieje opcja złożenia wniosku o płatność w ratach.
Z uwagi na skomplikowany charakter przepisów, zwłaszcza przy dochodach z różnych krajów, samodzielne rozliczenie podatkowe uwzględniające emeryturę może być ryzykowne. Warto rozważyć wsparcie specjalistów, aby mieć pewność, że wszystkie kwestie z niemieckim fiskusem zostały uregulowane prawidłowo.
